Cildin Bir Bariyeri Var. Peki Ne İşe Yarıyor?

Bariyer deyince insanın aklına duvar geliyor.

Bir tarafı diğerinden ayıran, bir şeyleri içeride tutup bir şeyleri dışarıda bırakan bir sınır.

Cildin de böyle bir sınırı var.

Üstelik onu göremiyoruz diye boş durduğunu sanmayalım. Cilt bariyeri, dış dünya ile aramızdaki sınırın önemli bir parçası. Temel işlerinden biri cildin su kaybını sınırlamasına yardımcı olmak, bir diğeri ise dış etkenlerle aramızda koruyucu bir sınır oluşturmak.

Yani biz günümüze devam ederken o kendi işine bakıyor.

Sessiz sakin.

Reklamını da pek yapmıyor.

Peki bu bariyer tam olarak nerede?

Biraz yaklaşalım.

Cildin bariyer işlevinin önemli bir kısmı, epidermisin en dış tabakası olan stratum corneumda gerçekleşiyor.

Burada hücreler ve onların arasındaki yağ yapıları birlikte oldukça düzenli bir yapı oluşturuyor.

Şimdi laboratuvar önlüğünü çıkarıp bunu insan diline çevirelim.

Bir duvar düşün.

Cilt hücreleri tuğlalar olsun.

Aralarındaki yağ yapıları da harç.

Elbette cilt gerçek anlamda tuğladan yapılmış bir duvar değil. Ama nasıl çalıştığını gözümüzde canlandırmak için bu benzetme hiç fena değil.

Çünkü mesele yalnızca orada bir şeylerin bulunması değil.

O şeylerin nasıl bir araya geldiği de önemli.

Tanıdık geldi mi?

Kozmetik formüllerde de sık sık aynı yere çıkıyoruz:

Tek bir içerikten çok, bütün yapı önemli.

İyi de cilt bariyeri neden bu kadar konuşuluyor?

Çünkü çoğu zaman işini yaparken varlığını fark etmiyoruz.

Cilt rahat hissediyor, günlük hayat devam ediyor, biz de sabah kahvemizi içerken:

“Acaba bugün stratum corneum ne durumda?”

diye düşünmüyoruz.

Neyse ki.

Ama cildin bariyer işlevi zorlandığında kuruluk, gerginlik, pullanma ve rahatsızlık hissi gibi bazı belirtiler görülebiliyor.

Burada küçük ama önemli bir durak var.

Cildimiz biraz gerildi diye hemen dedektif şapkasını takıp:

“Bariyerim bozuldu!”

sonucuna varmıyoruz.

Çünkü bu belirtiler yalnızca cilt bariyerine özgü değil. Birbirinden farklı durumlar ciltte benzer hisler yaratabilir.

Cilt bazen yalnızca şunu söylüyor olabilir:

Biraz fazla üstüme geldin.

Cildin suyuyla arasına girmeyelim

Cilt bariyerinin önemli görevlerinden biri su kaybını sınırlamaya yardımcı olmak.

Burada karşımıza biraz bilimkurgu karakterinin adı gibi duran bir kavram çıkıyor:

Transepidermal su kaybı.

Kısaca TEWL.

Basitçe anlatırsak, cildin yüzeyinden dışarı doğru gerçekleşen su kaybını ifade ediyor ve cilt bariyerinin işlevini değerlendiren bilimsel çalışmalarda kullanılan ölçümlerden biri.

Ama bizim banyoda ölçüm cihazıyla dolaşmamıza gerek yok.

Bilmemiz gereken daha basit:

Cildin suya ihtiyacı var.

Ama mesele yalnızca cilde nem kazandırmak değil.

O nemin ciltte kalabilmesi de önemli.

Nemli cilt demek, bariyerle ilgili her şey yolunda demek mi?

Tam olarak değil.

Cildin nem düzeyi ile bariyer işlevi birbiriyle ilişkili olsa da aynı şeyi anlatmıyor.

Bir tarafta cildin nem durumundan söz ediyoruz; diğer tarafta ise dışarıyla içerisi arasındaki sınırın nasıl çalıştığına bakıyoruz.

Yani:

Nem ve bariyer yakın arkadaşlar. Ama aynı kişi değiller.

Bu ayrım önemli.

Çünkü bakım dünyasında birbirine yakın duran kavramlar bazen aynı torbaya atılabiliyor.

Biz torbayı biraz açalım istedik.

Bir de şu var: Bariyer bir aç-kapa düğmesi değil

Sosyal medyada bazen cilt bariyeri şöyle anlatılıyor:

Dün sağlamdı.

Bugün bozuldu.

Yarın da bir şey sürdük, düzeldi.

Cilt biraz daha karmaşık.

Bariyer işlevi tek bir düğmeyle “çalışıyor” ya da “çalışmıyor” durumuna geçen bir sistem değil. Kişiden kişiye, cildin bulunduğu bölgeye ve çevresel koşullara göre bariyerle ilişkili ölçümlerde farklılıklar görülebiliyor.

O yüzden tek bir belirtiyi görüp bütün hikâyeyi yazmıyoruz.

Cilt bakımında bazen en kullanışlı cümle şu olabilir:

Bir bakalım.

Peki biz bu bariyeri nasıl yoruyoruz?

Bazen çok çalışarak.

Cildimizi temizliyoruz.

Sonra biraz daha temizliyoruz.

Bir ürün sürüyoruz.

Üzerine başka bir şey.

Geçen hafta aldığımızı tam anlamadan bu hafta internette gördüğümüzü deniyoruz.

Peeling de burada dursun.

Bir yenilik daha.

Bir tane daha.

Çünkü bakım dünyasında bize sık sık “daha fazla” anlatılıyor.

Daha çok ürün.

Daha çok adım.

Daha çok şey yaparsak daha iyi olacakmış gibi.

Oysa cilt söz konusu olduğunda daha fazla, otomatik olarak daha iyi anlamına gelmiyor.

Bazı yüzey aktif maddelere tekrarlanan yoğun maruziyetin cildin bariyer işleviyle ilişkili ölçümlerde değişikliklere yol açabildiğini gösteren insan çalışmaları bulunuyor. Etki ise kullanılan maddeye ve temas koşullarına göre değişebiliyor.

Buradan:

“Temizlemek kötü.”

sonucunu çıkarmıyoruz.

Tam tersine.

Mesele temizlik değil, ölçü.

Cildin ihtiyacından fazlasını yapmak bazen bakım değil, fazla mesai olabilir.

Her şey sürdüklerimizle ilgili değil

Bir de madalyonun diğer yüzü var.

Bazen bakım düzenimiz aynı kalır ama cildimizin hissi değişir.

Hava değişir.

Ortam kurur.

Sıcak suyun altında biraz fazla oyalanırız.

Soğuk, sıcak, düşük nem gibi çevresel koşullar da cildin nem durumu ve bariyer işleviyle ilişkili ölçümleri etkileyebilir. İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalarda düşük nemli ortamların ve farklı su sıcaklıklarına maruziyetin ciltte ölçülebilir değişikliklerle ilişkili olduğu görülüyor.

Yani cilt yalnızca banyodaki raftan etkilenmiyor.

Günün geri kalanını da bizimle birlikte yaşıyor.

Bu yüzden cildimizde bir değişiklik fark ettiğimizde yalnızca:

“Yeni ne sürdüm?”

diye düşünmek yerine bazen:

“Son zamanlarda başka ne değişti?”

diye sormak da işe yarayabilir.

Bariyer biraz yorulduğunda cilt ne söyleyebilir?

Cildin verdiği işaretler herkeste aynı olmayabilir. Ama bazı dönemlerde şunlardan biri ya da birkaçı karşımıza çıkabilir:

• Kuruluk hissi
• Gerginlik
• Pullanma
• Rahatsızlık hissi
• Normalde sorun çıkarmayan bazı uygulamalara karşı cildin daha hassas hissedilmesi

Fakat tekrar söyleyelim:

Bu bir teşhis listesi değil.

Kuruluk gördük diye cilt bariyerine suçüstü yapmıyoruz.

Uzun süren, belirginleşen, tekrarlayan veya günlük hayatı etkileyen bir cilt sorunu varsa meseleyi yalnızca kozmetik ürünlerle çözmeye çalışmak yerine dermatoloji uzmanına danışmak gerekir.

Yanlış anlaşılmasın

Her kuru his = “bariyerim bozuldu” demek değil.

Aynı şekilde:

Bir ürünün içinde tek bir popüler bileşenin bulunması = ürünün bütün hikâyesini bildiğimiz anlamına da gelmiyor.

Seramid olabilir.

Gliserin olabilir.

Bir bitkisel yağ olabilir.

Başka bir bileşen olabilir.

Tek tek içeriklerin özelliklerini bilmek güzel.

Ama bitmiş bir kozmetik ürün söz konusu olduğunda hikâye yalnızca:

“İçinde ne var?”

sorusuyla bitmiyor.

Ne kadar var?

Neyle birlikte var?

Nasıl bir formülün içinde var?

Ürünün bütünü nasıl hazırlanmış?

Bunların hepsi işin bir parçası.

İçerik önemli. Formül de önemli.

O yüzden “şu içerik mucizedir”, “bunu sür, her şey düzelsin” trenine binmiyoruz.

O tren biraz fazla hızlı gidiyor.

Peki cildimiz için ne yapabiliriz?

Buraya kadar bariyeri anlattık.

İnsan doğal olarak soruyor:

Tamam. Ben ne yapacağım?

Aslında cevap yeni ve upuzun bir bakım listesi değil.

Tam tersine, bazen birkaç şeyi daha sade düşünmek yeterli olabilir.

Cildi gereğinden fazla temizlememek.

Rahatsızlık verdiğini fark ettiğimiz bir uygulamada sırf herkes yapıyor diye ısrar etmemek.

Aynı anda sürekli yeni ürünler denemek yerine cilde biraz zaman tanımak.

Temizlikten sonra sürekli belirgin bir gerginlik veya rahatsızlık hissediyorsak kullandığımız ürünleri ve kullanım biçimimizi yeniden değerlendirmek.

Cildin ihtiyacına uygun bakım ürünlerini tercih etmek.

Yani cilt bakımında her sorunun cevabı:

“Bir ürün daha ekleyelim.”

değil.

Bazen cevap:

“Bir şeyi biraz daha az yapalım.”

olabilir.

Bariyer sevgisi biraz da rahat bırakma sanatıdır

Bakım yapmak elbette güzel.

Ama bakım ile sürekli müdahale etmek aynı şey değil.

Cildin her gün yeni bir sınava girmesine gerek yok.

Bugün yeni peeling.

Yarın başka bir ürün.

Ertesi gün sosyal medyada yeni bir akım.

Cildin de gündemi yoğun.

Biraz boşluk bırakalım.

İyi bir bakım düzeni, cilde sürekli yeni görevler vermekten çok onun doğal işleyişini gözetmekle de ilgili.

Ne kullandığını bilmek.

Nasıl kullandığına dikkat etmek.

Cildinin verdiği rahatsızlık sinyallerini görmezden gelmemek.

Ve her yeni trendi banyoya taşımamak.

Evet, kaçırdığımız bazı trendlerle yaşamaya devam edebiliriz.

Kısaca cilt bariyeri

Buraya kadar geldik. Çantamıza ne koyup gidiyoruz?

Cilt bariyeri, cildin dış dünya ile arasındaki sınırın önemli bir parçası.

Su kaybını sınırlamaya yardımcı oluyor.

Cildin nemi ile bariyer işlevi aynı şey değil.

Daha fazla ürün, otomatik olarak daha iyi bakım anlamına gelmiyor.

Ve belki en önemlisi:

Cildin ne hissettirdiğine dikkat etmek de bakımın bir parçası.

Cilt bakımının bütün olayı cildi sürekli değiştirmek değil

Belki de cilt bariyerini konuşmanın en güzel tarafı tam burada.

Bakım deyince akla hep bir şeyleri değiştirmek geliyor.

Daha parlak.

Daha pürüzsüz.

Daha şöyle.

Daha böyle.

Sanki cilt sürekli üzerinde çalışılması gereken bitmemiş bir proje gibi.

Oysa cildin zaten kendi başına yaptığı bir sürü iş var.

Daha biz uyanmadan başlayan işler.

Daha biz hangi ürünü süreceğimize karar vermeden devam eden işler.

Belki bakımın bir kısmı da bunu kabul etmek.

Her gördüğümüz trendi banyoya taşımamak.

Her gün başka bir şey denememek.

Cildin verdiği rahatsızlık sinyallerini “alışır” diye geçiştirmemek.

Biraz daha az kurcalamak.

Biraz daha düzenli olmak.

Biraz da cildin cilt olmasına izin vermek.

Başta bir duvardan söz etmiştik ya.

Belki mesele her sabah o duvarı baştan inşa etmeye çalışmak değil.

Zaten orada olan yapının işini gereksiz yere zorlaştırmamak.

Çünkü cildin bir bariyeri var.

Ve bazen ona yapabileceğimiz en iyi şey:

İşini yapmasına izin vermek.

Cilt Bariyeri Hakkında Merak Edilenler

Cilt bariyeri ile cildin nemi aynı şey mi?

Hayır. Birbiriyle yakından ilişkili olsalar da aynı kavram değiller. Cildin nem durumu, stratum corneumdaki su miktarıyla ilişkiliyken; bariyer işlevi cildin dış ortamla arasındaki sınırın çalışma biçimini de kapsıyor.

Cilt bariyerimin zorlandığını nasıl anlarım?

Kuruluk, gerginlik, pullanma veya rahatsızlık hissi gibi belirtiler görülebilir. Ancak bunlar tek başına cilt bariyerinde bir sorun olduğunu göstermez. Uzun süren veya belirgin bir cilt şikâyetinde uzman değerlendirmesi gerekir.

Cilt bariyeri için çok fazla ürün kullanmak gerekir mi?

Hayır. Kullanılan ürün sayısının fazla olması daha iyi bakım anlamına gelmez. Cildin ihtiyacı, ürünlerin formülü ve nasıl kullanıldığı da önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişisel tanı veya tedavi önerisi niteliğinde değildir.

Otama Ürünlerini Keşfet

Bakımı biraz daha sade, biraz daha keyifli ve biraz daha Otamaca ele almak istersen Otama’nın bakım dünyasına göz atabilirsin.

Otama Ürünlerini Keşfet

Son Blog Yazılarımız

Banyoda gördüğümüz ama bazen ne olduğunu pek de bilmediğimiz kelimeleri kurcalamaya devam ediyoruz.

Kozmetikte Vitamin E: Tocopherol ve Tocopheryl Acetate

Tocopherol mü, Tocopheryl Acetate mi? E vitamininin kozmetikte karşımıza çıkan isimlerini ve aralarındaki farkı konuşuyoruz.

Gliserin Nedir, Ne İşe Yarar? Cilt ve Saç Bakımı

Kozmetiklerin gediklilerinden gliserini biraz daha yakından tanıyor, cilt ve saç bakımındaki yerini kurcalıyoruz.

Provitamin B5 (Panthenol) Nedir?

Provitamin B5 olarak da karşımıza çıkan Panthenol’ün kozmetik dünyasındaki yerini daha yakından inceliyoruz.